Prekoračenje paušalnog limita

Trenutak prelaska u knjigovodstveni sistem oporezivanja

Limit od 6.000.000 RSD odnosi se na kalendarsku godinu (januar–decembar). Međutim, trenutak prelaska u knjigovodstvo zavisi od toga u kom trenutku godine dosegnete taj limit:

• Limit probijen do 30. juna – vođenje knjiga počinje od 1. jula te iste godine
• Limit probijen posle 30. juna – ostajete paušalac do kraja godine, ali od 1. januara naredne godine obavezno prelazite u knjigovodstvo

Oporezivanje prihoda nakon probijanja limita

Česta je zabluda da se prihodi ostvareni nakon probijanja limita u istoj godini oporezuju dvostruko. To nije tačno. Ako probijete limit, recimo, u oktobru, ostajete paušalac do 31. decembra te godine. Sve fakture izdane u tom periodu biće evidentirane i oporezovane tek od 1. januara naredne godine, kada počnete sa vođenjem knjiga.

Scenario 1: Limit probijen do 30. juna (npr. april)

• Ostajete paušalac do 30. juna te godine
• Od 1. jula počinjete sa vođenjem knjiga i oporezivanjem kao knjigaš
• Prihodi ostvareni od januara do juna (uključujući period april–jun kada ste već bili iznad limita) – oporezovani su paušalno (mesečni paušalni iznos koji ste plaćali)
• Prihodi od 1. jula pa nadalje – oporezuju se kao knjigaš (samooporezivanje ili lična zarada)

Scenario 2: Limit probijen posle 30. juna (npr. oktobar)

• Ostajete paušalac do 31. decembra te godine
• Od 1. januara naredne godine počinjete sa vođenjem knjiga
• Svi prihodi iz tekuće godine (januar–decembar) – oporezovani su paušalno
• Prihodi od naredne godine – oporezuju se kao knjigaš

Zaključak: Ne postoji dvostruko oporezivanje istog prihoda. Postoji mešoviti period u kome ste u jednoj godini delom paušalac, delom knjigaš – ali svaka faktura se oporezuje samo jednom, ili paušalno ili knjigovodstveno, zavisno od toga u kom ste statusu bili kada ste je izdali (tačnije, zavisno od perioda u kojem faktura “pada”).

Dva modela oporezivanja u knjigovodstvenom sistemu

Nakon prelaska sa paušala, na raspolaganju su dva različita režima oporezivanja:

1. Samooporezivanje (oporezivanje dobiti)

Na kraju godine utvrđuje se razlika između prihoda i rashoda (dobit). Na taj iznos plaćaju se:

• Porez na dobit: 15%
• Doprinosi: oko 35%

Ukupno poresko opterećenje: približno 45% na dobit.

Ovaj model je nepovoljan za uslužne delatnosti sa visokim prihodima i niskim troškovima, jer se dobit oporezuje značajno.

2. Lična zarada (zarada preduzetnika)

Preduzetnik sebi određuje mesečnu ličnu zaradu. Na tu zaradu plaćaju se porez i doprinosi (kao na platu zaposlenog). Preostala dobit (razlika prihoda i rashoda nakon isplate lične zarade) oporezuje se sa samo 10%.

Ovaj model je finansijski efikasniji za većinu preduzetnika sa stabilnim prihodima.

Kritična napomena: Ako limit probijete u prvoj polovini godine, do kraja te godine obavezno ste na samooporezivanju. Prelazak na ličnu zaradu moguć je tek od 1. januara naredne godine, uz podnošenje zahteva do 15. decembra tekuće godine. Ovo predstavlja značajan troškovni rizik – jer samooporezivanje je najskuplja forma oporezivanja u sistemu.

Proceduralni koraci

1. Obaveštenje Poreskoj upravi – Nakon probijanja limita, potrebno je podneti dopis. Poreska uprava donosi Rešenje kojim se nalaže vođenje knjiga od određenog datuma.
2. Angažovanje knjigovođe – Vođenje Knjige prihoda i rashoda ili dvojnog knjigovodstva je obavezno i iziskuje stručnu podršku. Samostalno vođenje je praktično neizvodljivo.
3. Poreske prijave – Umesto mesečnog paušalnog plaćanja, podnosite:
   • Mesečne obračune (za ličnu zaradu, ako ste na tom modelu)
   • Godišnji poreski bilans (PPDG-1R)
   • Ostale prijave zavisno od specifičnosti poslovanja

PDV – paralelna obaveza

Pored limita od 6 miliona za paušal, postoji i limit od 8 miliona za PDV. Ovaj se računa za poslednjih 365 dana (ne kalendarsku godinu). Probijanjem ovog limita ulazite u PDV sistem sutradan, bez obzira na period godine. Napomena: promet sa inostranim klijentima (izvoz usluga/robe) ne ulazi u obračun ovog limita.

Povratak na paušalno oporezivanje

Moguć je u narednim godinama, ukoliko prihod padne ispod 6 miliona i ispunjavate ostale zakonske uslove. Rok za podnošenje zahteva je 31. oktobar za narednu kalendarsku godinu.

Strategije izbegavanja samooporezivanja

U praksi, preduzetnici koji probiju limit u drugoj polovini godine često gase postojećeg preduzetnika i otvaraju novog sa odabranim modelom lične zarade. Alternativa je prelazak u DOO. Obe opcije su potpuno legalne, ali zahtevaju planiranje i konsultacije sa knjigovođom.

Zaključak

Probijanje limita zahteva pravovremenu pripremu. Angažujte knjigovođu pre nego što dosegnete 5–5,5 miliona RSD. Planirajte prelazak. Ukoliko ste blizu limita u drugoj polovini godine, razmotriti alternativne opcije (gašenje paušalca, prelazak u DOO) kako ne biste ostali u sistemu samooporezivanja, koji je finansijski najnepovoljniji.